Dag 03 Over aansluiting

Een centraal thema van de reis is onderwijs. Gisteravond zag ik daarover een interessante documentaire op de VPRO, Tegenlicht. De documentaire schetste hoe de veranderde maatschappij van nu en de nog onbekende maatschappij van straks vragen om een verandering van het onderwijs. Aan de hand van drie scholen werd getoond hoe het onderwijs er anders uit kan zien en hoe de leraar van de toekomst daaraan vorm kan geven. Ik heb nu een dag na kunnen denken over de aflevering en ik kan alleen maar zeggen dat deze zeer inspirerend werkte en werkt. Natuurlijk, ik zag best wat voorbeelden van lessituaties waar ik wat twijfels bij had, maar ik zag vooral heel veel bevlogen collega’s die toplessen neerzetten, steeds vanuit de idee aan te sluiten bij de leerlingen en onderwijs samen met elkaar te maken.

Ik stond vandaag zelf voor de klas en sloeg de plank volledig mis. Een les, door mij van a tot z geregisseerd, maar afhankelijk van de inzet van leerlingen thuis. Twee van de 17 leerlingen hadden hun huiswerk gedaan, dat was dus meteen de doodsteek voor een, op zich didactisch goed opgebouwde les. Nuttig was de les ook want het was een goede oefening voor het examen. Ik blijf dit moeilijk vinden want dit is geen op zichzelf staande gebeurtenis.

In mijn hoofd doemde de ene vraag na de andere op. Waarom doe ik dat eigenlijk, dat voorbereiden, me druk maken over de les terwijl de leerlingen dat niet doen? Sluit ik wel aan bij hun behoefte en wat is die behoefte eigenlijk? Ik vraag dat wel eens, maar waarom geven ze daar geen antwoord op? Wanneer gaan ze zich druk maken over hun eigen leren? En nog meer vragen. Hoeveel moet ik controleren? En wanneer mag controle overgaan in vertrouwen? Of begin je daar juist mee? Wat is motivatie eigenlijk? Wat is het verschil tussen een 6,1 en een 6,3 en wat zegt dat cijfer eigenlijk over iemands historische kennis? Waarom eigenlijk geschiedenis? En hoe dan geschiedenis? En waarom lijkt motivatie op school zo moeilijk? Ach ja, ik draaf soms wat door in de twijfel.

Veel vragen, waarop ik ook wel antwoorden zou willen. Maar ik kan bij bovenstaande vragen allerlei modellen en onderzoeken vinden, echte antwoorden zijn er niet, want de werkelijkheid is steeds anders. Ik heb al best wat cursussen gevolgd, maar steeds blijkt de praktijk weerbarstiger. Ik probeer veel, maar ben nog lang niet op mijn ideaal. Een deel van de antwoorden zal liggen in wat ik zelf nou eigenlijk wil. Ik was een paar weken terug op een school met een ander onderwijsconcept in gesprek met de schoolleider. Ze stelde steeds de vraag, waarom? Waarom geef je eigenlijk geschiedenis? Waarom geef je de lessen die je geeft? Waarom? Ik bedenk er enkele wat vragen bij. Wat wil je leerlingen meegeven in die nieuwe wereld? Wat is mijn toegevoegde waarde van als docent? Deze vragen nodigen uit tot bezinning en helpen dan wellicht bij het vinden van antwoorden op de eerdere vragen.